Co jest po drugiej stronie? Historia luster

Co jest po drugiej stronie? Historia luster

Aktualności
17 lis 2021
Współczesne zwierciadła to szklane tafle, pokryte cienką warstwą refleksyjnej powłoki. Obecnie używamy ich codziennie w toalecie czy samochodach, ale przez wieki były ekskluzywnymi materiałami dostępnymi tylko dla najbogatszych.
Pilkington Mirropane Chrome

Do czego służą lustra?

Na co dzień nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale wiele aspektów naszej rzeczywistości wyglądałoby inaczej bez luster. Używamy ich podczas toalety lub makijażu. Bez nich nasze pole widzenia w samochodach byłoby znacznie mniejsze. Niewielkie lusterka umożliwiają pracę dentystom, podobnie jak fotografom – zwierciadła są niezbędnym elementem każdej lustrzanki. Stosuje się je również w teleskopach, lupach, mikroskopach czy reflektorach.

Mogą być również używane do zabawy. Za przykład mogą posłużyć kalejdoskopy – niewielkie urządzenia optyczne, w których dzięki odpowiednio rozmieszczonym zwierciadłom można obserwować różnokolorowe obrazy. Innym przykładem mogą być kule dyskotekowe, które pokryte są setkami lusterek, co pozwala uzyskać interesującą grę świateł na ścianach. 

Powstałe w wulkanach, wytopione w hutach

Choć lustra są jednymi z najstarszych wynalazków ludzkości, przez długi czas wyglądały zupełnie inaczej. Ich najstarsze formy pochodzą z terenów współczesnej Turcji, gdzie odnaleziono datowane na 6000 lat p.n.e. obsydianowe zwierciadła – jest to naturalnie występujący rodzaj szkła, a po wypolerowaniu może mieć właściwości refleksyjne[1]. Około dwóch tysięcy lat później w Mezopotamii zaczęto wykorzystywać lustra wykonane z brązu[2]. Przez długi czas stosowano w tej roli ciemne naczynia wypełnione wodą. 

Pierwsze szklane lustra wynalezione zostały w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Pliniusz Starszy w swojej „Historii naturalnej” podaje, że rzemieślnicy z położonego na terenie współczesnego Libanu miasta Sydon opracowali sposób produkcji szklanych zwierciadeł, które z jednej strony pokrywano ołowiem lub złotem, co umożliwiało odbicie światła i obrazu. Odznaczały się one niezwykle wysokimi cenami – zarówno materiały do produkcji szkła, jak i metale do pokrycia tafli były drogie, a ręczny sposób produkcji nie pozwalał na wytwarzanie wielu sztuk.

Wraz z upadkiem Cesarstwa Zachodniorzymskiego umiejętność wytwarzania luster została zapomniana. Niezależnie od niej, w okolicach 500 roku n.e. w Chinach wymyślono technologię pokrywania metalowych płytek stopem srebra i rtęci w celu uzyskania prostych zwierciadeł[3]. Sztukę produkcji luster do Europy sprowadzili ponownie Arabowie – w XI wieku dzięki odkryciom optycznym matematyka Ibn Al-Hajsama rozpoczęto ich wytwarzanie na terenie Hiszpanii. 

W późniejszych wiekach, szczególnie w dobie renesansu, monopolistą w produkcji zwierciadeł stała się Wenecja, gdzie udoskonalono metodę pokrywania szklanej tafli stopem cyny i rtęci. Z kolei w 1835 roku Justus von Liebig opracował proces osadzania na szkle cienkiej warstwy srebra, co umożliwiło rozpoczęcie produkcji luster na masową skalę . 

Współczesne zwierciadła

Przez wiele stuleci zmieniano i usprawniano technologię wytwarzania, ale dopiero osiągnięcia techniczne ostatnich dwóch wieków przekształciły lustra z luksusowych materiałów w dostępny dla wszystkich sprzęt. Pamiętać też trzeba, że zwierciadła powstałe we wcześniejszych wiekach miały więcej niedoskonałości ze względu na niejednolity i często ręczny sposób produkcji.

Kolejnym przełomem w historii luster było opracowanie przez sir Alaistara Pilkingtona metody produkcji szkła float, co pozwoliło uzyskać jednolitą, gładką i równomierną taflę szkła. Współcześnie zwierciadła produkuje się poprzez wyczyszczenie i opłukanie szkła, na które nanoszona jest refleksyjna powłoka – najczęściej stosuje się srebro, ale używa się również chromu. Po naniesieniu warstw ochronnych i obramowaniu lustro jest gotowe do użytku.

Przykładem chromowanego lustra jest Pilkington Mirropane™ Chrome, które, w przeciwieństwie do modeli zawierających srebro, jest całkowicie odporne na korozję. Dzięki temu stosować je można w pomieszczeniach o dużej wilgotności takich jak kabiny prysznicowe, pływalnie czy centra odnowy biologicznej. 

Łatwość laminowania i hartowania szklanej tafli sprawia też, że sprawdzi się w przeszkleniach zewnętrznych, czy ściankach działowych. Może również pełnić funkcje dekoracyjne, nadając wyjątkowy wygląd przestrzeniom takim jak hotelowe lobby. Charakteryzuje się niewielką przepuszczalnością światła (na poziomie 2%, ale istnieją również modele o współczynniku Lt rzędu 0,1%), a w połączeniu z podświetleniem zwiększy atrakcyjność wizualną każdego wnętrza.